بدر برده در وادى ضلالت انداخت و آن جماعت به ملاحده شهرت يافته استيلاى ايشان تا زمان پادشاه توفيق انتباه هلاكو خان ، امتداد داشت و چون سلطنت دستگاه مشار اليه ، از تركستان متوجّه تسخير بلاد ايران گرديد ، چون به خراسان رسيد ، به دلالت و ارشاد حامى دين مصطفوى و محيى طريق وثيق مرتضوى ، خواجه نصير الملة و الدين محمد الطوسى طاب اللّه ثراه ، به قلع و قمع شجرهء خبيثهء آن جماعت خسيسه روى اهتمام آورد و آن بلاد و ديار از شرارت و شآمت آن گروه مكروه پرداخت و در استيصال و استهلاك ايشان كمال سعى فرمود . القصه ، بنابر مقدمات سابقه ، هر چندگاه يكى ازين مفسدان بىدين ، و ملحدان شقاوت قرين ، به تلقين شيطان لعين ، در لباس شيخىّ و گوشه نشينى بازار شيد و زرق رواج داده ، بطريق شعبده‌ها ، و خرافات و شيوهء شطح و طامات ، جماعتى ناقص عقلان جاهل ، و بىخردان غافل را به مزخرفات باطل و ترهات لاطايل از راه برند و كلام الهى و حديث حضرت رسالت پناهى صلّى اللّه عليه و آله را بر طبق مدعيات نامعقول خود ، تأويلات باطله و محمولات كاذبه نموده عوام را در بيداى خطر ، و فيقاى « ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ » « 1 » ، سرگردان سازند و به افساد دين و ملت و الحاد اهل شقوت روى آورده علم جد [ 282 ] و جهد افرازند و در هر عصرى و زمانى اين طبقهء شقيه ، بنامى و لقبى موسوم و مشهور باشند و در عهد اسلام ، به ملاحده شهرت يافته‌اند و اگر زبان قلم و قلم زبان بذكر هر يك ازين اهل درك پرداخته ، خواهد كه حالات اين زمرهء كفره را فردا فردا ، به تفصيل رقم نمايد ، امتداد زمان و استمرار بيان به آن وفا نمىنمايد ، پس بذكر بعضى كه قريب به اين عهد بوده‌اند و بعضى كه درين عهد جرأت نموده لواى اضلال و الحاد افراشته‌اند ، زبان بيان مىگشايد . راقمان وقايع ايام ، و ناظمان سوانح شهور و اعوام « 2 » ، وجوه اوراق زمان

--> ( 1 ) - سورهء 74 آيهء 42 ( 2 ) - م : عوام